ξυλοκόποι της άνοιξης

"με τα λόγια [γίνεται]" _ η συνέχεια

2012-01-30T23:21:00.002+02:00

το αρχείο [για όσα χάσατε ή θέλετε να ξαναθυμηθείτε]: http://metalogiaginetai.blogspot.com/
η σελίδα: https://www.facebook.com/pages/με τα λόγια γίνεται/222877811136617
η ομάδα [για έγκαιρη ενημέρωση για τις εκδηλώσεις]: https://www.facebook.com/groups/346327462065881/

η δύναμη του γούστου

2012-01-22T19:01:00.007+02:00

Ζμπίγκνιεφ Χέρμπερτ

Η ΔΥΝΑΜΗ ΤΟΥ ΓΟΥΣΤΟΥ

Στην Καθηγήτρια Ιζυντόρα Ντάιμπσκα

Δεν χρειάστηκε κάνα σπουδαίο φρόνημα

γιά την άρνηση τη διαφωνία την επιμονή

ένα ίχνος αναγκαίου θάρρους τό ’χαμε

μα κατ’ ουσίαν ήταν ζήτημα γούστου

Ναι γούστου

που έχει ίνες ψυχής και χόνδρους συνείδησης

Ποιός ξέρει αν ήταν μεγαλύτερος και νοστιμότερος ο πειρασμός

αν μας είχανε στείλει γυναίκες ροδαλές και λεπτές σαν γκοφρέτες

ή πλάσματα φανταστικά του Ιερώνυμου Μπος

μα με τι έμοιαζε η κόλαση τότε

λάκκος λάσπης στενό μαχαιροβγάλτη στρατώνας

που λεγότανε Θέμιδος Μέλαθρον

ένας ψευτοΜεφιστοφελής με σακκάκι του Λένιν

έστειλε τα εγγόνια της Ηούς στο χωράφι

αγόρια με πρόσωπα πατατοφάγων

κακάσχημα κορίτσια με κόκκινα χέρια

Ειλικρινά η ρητορεία τους ήταν απλώς της πλάκας

(ο Μάρκος Τύλλιος στριφογύριζε στον τάφο του)

άλυσοι ταυτολογιών ολίγες παραπαίουσες έννοιες

διαλεκτική βασανιστών συλλογισμός δίχως χάρη

σύνταξη στερημένη από την ομορφιά της υποτακτικής

Τωόντι η αισθητική μπορεί να χρησιμεύσει στη ζωή

δεν πρέπει να αμελούμε την μελέτη του ωραίου

Πριν συγκατατεθούμε ας εξετάζουμε εξονυχιστικά

αρχιτεκτονικές μορφές ρυθμούς της γκάιντας και του τύμπανου

τα επίσημα χρώματα τις χυδαίες τελετές της ταφής

Τα μάτια και τ’ αυτιά μας να υποταχθούν αρνήθηκαν

πριγκηπικές οι αισθήσεις μας επέλεξαν εξορία υπερήφανη

Δεν χρειάστηκε κάνα σπουδαίο φρόνημα

ένα ίχνος αναγκαίου θάρρους τό ’χαμε

μα κατ’ ουσίαν ήταν ζήτημα γούστου

Ναι γούστου

που σου λέει να αποχωρήσεις μ’ αηδία ν’ αποστρέψεις το βλέμμα την περιφρόνησή σου να φτύσεις κατάμουτρα

ακόμα κι αν γιά τούτο πέσει του σώματός σου το ακριβό κιονόκρανο

η κεφαλή

Τώρα που κυκλοφόρησε το 6ο τεύχος του "Τεφλόν", μου 'επιτρέπεται' να αναρτήσω εδώ αυτό το ποίημα, που δημοσιεύτηκε στο προηγούμενο, 5ο τεύχος.

Είναι κρίμα να μην μπορούμε στα ελληνικά να χρησιμοποιήσουμε, αντί για το "γούστο", τις κυριολεκτικές μεταφράσεις: «γεύση», ή «όρεξη». Όπως και να 'χει πάντως, η επίκληση της αισθητικής αποστροφής ως αιτίας για την μη συνεργασία τους με το καθεστώς, ήταν, φαίνεται, κοινός τόπος για όσους εξηγούσαν την στάση τους στην κομμουνιστική Πολωνία. (Λέγεται ότι κάτι αντίστοιχο είχε πει και ο Λουτοσλάφσκι.)

Το ποίημα περιέχεται στο βιβλίο Ανταπόκριση από μιά πολιορκημένη πόλη, που εκδόθηκε το 1983: έχει ήδη αναφανεί, δηλαδή, η ελπίδα της «Αλληλεγγύης» του Γκντάινσκ, αλλά η χώρα περνά άλλη μιά σκοτεινή δικτατορία. Είναι αφιερωμένο στην Πολωνέζα φιλόσοφο Ιζυντόρα Ντάιμπσκα, η οποία γεννήθηκε στο –νυν εν Ουκρανία– Λβουβ. Υπήρξε μέλος του παράνομου πανεπιστήμιου που λειτουργούσε υπό την ναζιστική κατοχή, και μετέπειτα καθηγήτρια στο Ινστιτούτο Φιλοσοφίας του Γιαγκελλόνιου Πανεπιστημίου της Κρακοβίας, θέση από την οποία οι αρχές την απομάκρυναν την δεκαετία του 1960, λόγω της κριτικής που ασκούσε στον μαρξισμό.

Η απόδοσή μου στα ελληνικά στηρίχτηκε στην αγγλική μετάφραση της Alissa Valles [Z. Herbert, The Collected Poems - 1956-1998, Ecco 2008], από τις σημειώσεις τής οποίας άντλησα και τις πληροφορίες γιά την Ντάιμπσκα.

[φωτ.: π.ι., βαρσοβία, iii.2010]

θα 'θελα να 'σουν εδώ

2012-01-15T01:52:00.003+02:00

στις ερωτήσεις: "ακούς τραγούδια στο repeat;" και "ακούς σύγχρονο ελληνικό τραγούδι;", απαντώ "όχι"

το πρώτο έχει να μου συμβεί από πρόπερσι το καλοκαίρι, με το "all the world is green" του tom waits που, ακουσμένο -αξέχαστα χορογραφημένο- στο "nefes" της pina bausch, ήρθε και κούμπωσε - που να μην κούμπωνε. το δεύτερο, από το "ξέχασα να πω" του χρήστου αλεξόπουλου, και τα "...παιδιά του '78" των κόρε ύδρο

και να τώρα, που η απάντηση γίνεται αιφνιδίως ένα διπλό "ναι", με το "θα 'θελα να ΄μουνα εκεί" του φοίβου δεληβοριά: επαρκώς χαμηλόφωνο, επαρκώς αινγματικό, επαρκώς μελωδικό, και με εξαιρετική, σεμνή, παραγωγή:

http://youtu.be/k-njyFqcfbU

[φωτ.: π.ι., xi.2011]

σκιουράκια για το 2012

2012-01-15T01:48:00.004+02:00

Οι σκίουροι πετούν

Θεριεύουν

Της νύχτας τα βουνά

[Μιτσουχάσι Τοσίο, 1920-2001]

Λέει ο Σουνρύου Σουζούκι: «Ό,τι βλέπουμε αλλάζει, χάνοντας την ισορροπία του. Ο λόγος που καθετί φαίνεται όμορφο είναι επειδή βρίσκεται εκτός ισορροπίας, ενώ το βάθος του πάντα στέκει σε απόλυτη αρμονία.» Και λίγο πιό μετά: «Ο Ντογκέν λέει: “Ο χρόνος κυλά απ’ το παρόν στο παρελθόν”». Και συνεχίζει, μιλώντας για τη γυναίκα του ξακουστού πολεμιστή Γιοσιτσούνε, που, αφού εκείνος σκοτώθηκε, έγραψε –

Σαν την κλωστή

Που ξετυλίγεται

Απ’ την κουβαρίστρα

Θέλω τα περασμένα

Να γίνουν τώρα

Τότε κουβάρι ξετυλίγονται τα γιαπωνέζικα ποιήματα, διαβασμένα καιρό. Ανοίγω πάλι τα βιβλία, κι ακολουθώ τα σημαδάκια που διαλέγουν με μολύβι: τάνκα και χάικου, πεντάστιχα και τρίστιχα. Με τα τρίστιχα νά ’χουν γεννηθεί απ’ το παιχνίδι των φίλων, να φτιάχνουνε γιρλάντες με πεντάστιχα: γράφοντας ο πρώτος τρεις στίχους, ο επόμενος δυό, ο τρίτος άλλους τρεις, ο τέταρτος πάλι δύο, και ουτωκαθεξής – δένοντας ο ένας με του άλλου την φωνή.

Κοιτάζω πάλι: το παρελθόν ξαναγίνεται παρόν.

Κανείς δεν μίλαγε

Οικοδεσπότης καλεσμένοι

Τα λευκά χρυσάνθεμα

[Ρύοτα]

Άγνωστο πόσο πριν από τον 8^ο αιώνα, όμως σίγουρα μακρυά από τον καλό της, η Πριγκήπισσα Ίουα ίσως, μα μπορεί κι η Πριγκήπισσα Σοτόσι, αλλά τελοσπάντων μάλλον κάποια άλλη, έγραψε –

Πολύ βαστά

Το ταξίδι του Κυρίου μου

Να βγω να ψάξω στο βουνό

Για να τον συναντήσω;

Ή ήσυχα να καρτερώ;

Αν τό ’γραψε η Ίουα, θά ’ναι για τον αγαπημένο κι αδελφό της, Πρίγκηπα Κάρου – αργότερα όμως, η Δέσποινα Οτόμο νο Σακανόε προσμένοντας τον ανηψιό της Οτόμο νο Γιακαμότσι –

Του νεαρού Κυρίου μου

Λεπτά τα ενδύματα

Ω άνεμοι του Σάχο

Μη φυσάτε πολύ δυνατά

Μέχρι να φτάσει σπίτι

Άραγε για τον ίδιον να είχε πει –

Μη χαμογελάς

Σαν βουνό καταπράσινο

Με σύννεφο

Να διαβαίνει μπροστά του

Θα λεν πως αγαπιόμαστε

Μα κι αυτός, κάθε άλλο παρά ντρόπιασε το σόι του:

Όταν βλέπω την πρώτη νέα σελήνη

Αχνή στο λυκόφως

Σκέφτομαι τα φρύδια νυχτοπεταλούδας

Ενός κοριτσιού που είδα

Μόνο μιά φορά

Η κραυγή του ελαφιού

Τόσο τρανή

Μες στ’ αδειανά βουνά
Που μιά ηχώ

Της απαντά σαν νά ’ταν ελαφίνα

Τότε λοιπόν, στην αυγή του 8^ου αιώνα, έστειλε –όπως συνηθιζόταν– στην γυναίκα με την οποία μόλις είχε μοιραστεί την νύχτα, ο Φουτζιουάρα νο Χιροτσούγκου το ποίημα αυτό, δεμένο μ’ έναν κλώνο κερασιάς:

Σε κάθε κλαδάκι

Απ’ αυτά τα λουλούδια

Εκατοντάδες λέξεις

Κρύβονται

Μην τους φερθείτε αστόχαστα

Κι εκείνη αμέσως –όπως επίσης επιβαλλόταν– του αποκρίθηκε:

Σε κάθε κλαδάκι

Απ’ αυτά τα λουλούδια

Εκατοντάδες λέξεις

Πώς να χωρέσουν;

Μήπως τσακίστηκαν;

Εκεί κοντά κι ο Γιαμάμπε νο Ακαχίτο, «κασέι», τουτέστιν ‘αγιοποιηθείς’ ποιητής –τόσο σπουδαίος κρίθηκε– έγραψε:

Ήτανε αύριο

Να πάω στ’ ανοιξιάτικα λιβάδια

Να κόψω τα χλωρά βλαστάρια

Χιόνιζε όλη μέρα χθες

Και χιόνισε όλη μέρα σήμερα

και –

Σηκώνεται η ομίχλη

Από τις ήσυχες λίμνες της Ασούκα

Η ανάμνηση

Δεν περνά

Τόσο εύκολα

Την ίδια εποχή, περί το 700 δηλαδή, έζησε και ο κατά πολλούς μέγιστος ποιητής της Ιαπωνίας, ο Κακινομότο νο Χιτομάρο, ‘αγιοποιηθείς’ κι αυτός.

Σήμερα το πρωί δεν θα

Χτενίσω τα μαλλιά μου

Προσκέφαλο ήσαν

Στο χέρι της καλής μου

Στο σπίτι κάθομαι

Στην κάμαρή μας

Πλάι στο κρεβάτι μας

Κοιτάω

Το μαξιλάρι σου

Πάνω στα βότσαλα

Δαρμένος απ’ τα κύματα

Κοιμάται

Το κεφάλι του

Ανάμεσα στα βράχια

Χρυσή η ακόλουθη εποχή Χεϊάν, απ’ τέλη του 8^ου ώς τα τέλη του 12^ου αιώνα. Να τρεις ανώνυμοι ποιητές της – ή μήπως ποιήτριες;

Σε τούτο το χωριό

Κατ’ ανάγκην την νύχτα θα περάσω –

Τ’ άνθη της κερασιάς

Πέσαν και χάθηκα

Λησμόνησα το δρόμο για το σπίτι

– ή και ανάποδα:

Αυτόν τον άνθρωπο θέλω να εμποδίσω

Που έχει πεισμώσει να φύγει –

Της κερασιάς λουλούδια

Σύννεφα πέστε πιά

Να μη βρίσκει το δρόμο

Και το κορίτσι λέει στο αγόρι –

Τα μακρυά μου μαλλιά

Χωρισμένα στη μέση

Ξεπέρασαν τους ώμους –

Μη θά ’στε σεις αυτός

Που θα τ’ ανασηκώσει;

– όταν θα παντρευτεί, δηλαδή.

Την εποχή Χεϊάν, εξάλλου, έζησαν κι οι μεγάλες λογοτέχνιδες κι εχθρές: η ανελιχθείσα Σέι Σόναγκον κι η αριστοκράτισσα από σόι Μουρασάκι Σικίμπου –

Κάποιος περνά

Κι ενώ διστάζω

Αν είναι αυτός

Η σελήνη μεσάνυχτα

Σκεπάζεται με σύννεφα

– αλλά και η Ακαζόμε Εμόν –

Κακώς περίμενα –

Καλύτερα

Να είχα κοιμηθεί κι ονειρευτεί

Παρά να να δω την νύχτα να περνά

Κι αυτό το αργό φεγγάρι να βουτά

– μαζί με την Ιζούμι Σικίμπου –

Θα πάψω να υπάρχω;

Ή θα θυμάμαι

Και πέρα από τον κόσμο

Το στερνό μας αντάμωμα;

– και την Ίζε Ταγιού, την Πρωθιέρεια της Ίζε: «η λαμπρότερη σύναξη γυναικών στην παγκόσμια λογοτεχνία», όπως αναφωνεί έκθαμβος ο Κέννεθ Ρέξροθ.

Στον 9^ο αιώνα, ο εγγονός του Αυτοκράτορα Χέιτζο, Αριουάρα νο Ναριχίρα, ο Μέγας Εραστής της ιαπωνικής λογοτεχνίας, άνδρας ευγενής και καλλιεργημένος, συνέθεσε –ή του αποδίδονται– τα περισσότερα από τα Ίζε μονογκατάρι. Η Πρωθιέρεια της Ίζε, λοιπόν, ένα βράδυ που τον φιλοξενούσε, τον επισκέφτηκε στα δώματά του. Γυρνώντας στα δικά της το πρωί, του γράφει:

Σεις ήρθατε σε μένα;

Μην ήρθα εγώ σε σας;

Ούτε θυμάμαι πια

Όνειρο ήταν ή αλήθεια

Κοιμόμουν ή αγρυπνούσα

– κι αυτός της απαντά:

Μέσα στα ερέβη

Που σκοτίζουν τις καρδιές μας

Πλανηθήκαμε –

Αν είναι αλήθεια ή όνειρο

Ετούτη η νύχτα θα το πει

Παίζοντας κι αυτοί με το σήμερα και την επαύριο, πώς μοιάζουνε αληθινά ν’ ακολουθούν –ίσως για να εξηγήσουν ήδη, αιώνες πριν, την αινιγματική ρήση του Ρίλκε: «ο θάνατος είναι τόσο βαθιά ριζωμένος στη φύση της αγάπης, που διόλου δεν την αντικρούει»– οι επόμενοι στίχοι τού Ναριχίρα, σκέψεις κάποιου που θαρρεί πως πεθαίνει:

Πως τελικά

Θα υπήρχε ένα μονοπάτι που πρέπει να το πάρω

Μου τό ’χαν ήδη πει –

Μα χτες

Δεν ήξερα πως θά ’τανε για σήμερα

Περί το 900, στην γιορτή εγκαινίων ενός κήπου, ο Αυτοκράτορας διέταξε τον Μπουνύα νο Ασαγιάσου να παινέσει το νέο απόκτημα –

Με μιά ριπή του ανέμου

Η λευκή δροσιά

Στο φθινοπωρινό χορτάρι

Σκορπάει

Σαν περιδέραιο κομμένο

Την ίδια εποχή, ο Τάιρα νο Κανεμόρι, που τίποτ’ άλλο δεν ξέρουμε γι’ αυτόν, παρότι ήταν γόνος της τρίτης σπουδαιότερης οικογένειας της χώρας, έγραφε:

Αν και την κρύβω

Η αγάπη γράφεται στο πρόσωπό μου

Τόσο φανερά

Που αυτός μού λέει

«Μα τι σκέφτεσαι;»

Και ο Κι νο Τονομόρι –

Στο αιώνιο φως

Ανοιξιάτικης μέρας

Μαδούν τα άνθη

Σαν την ανάστατη καρδιά

Επίσης τον 10^ο αιώνα, ο Κι νο Τσουραγιούκι, μέγας καλλιγράφος, και κύριος συντάκτης της, δεύτερης χρονικά, σημαντικής ποιητικής ανθολογίας, Κόκιν Σου –

Πέρα στους βάλτους με τις καλαμιές

Πουλί κρώζει με πόνο

Σαν να θυμήθηκε

Κάτι που κάλλιο νά ’μενε

Λησμονημένο

Κι ο Ονακατόμι νο Γιοσινόμπου –

Το ελάφι στο βουνό με τα πεύκα

Όπου φύλλα δεν πέφτουν

Ξέρει πως ήρθε το φθινόπωρο

Μόνο απ’ τον ήχο της φωνής του

Κι ύστερα τον 11^ο αιώνα, η Δέσποινα Σούο –

Κείνη η ανοιξιάτικη νύχτα

Που είχα για προσκέφαλο το χέρι σου

Ουδέποτε υπήρξε –

Όνειρο μόνο

– Δυστυχώς όμως

Κι έτσι με κουβεντιάζουν

Τον 12^ο, ο Φουτζιουάρα νο Κιγιοσούκε δεν πρόλαβε να ολοκληρώσει την ανθολογία που του είχε αναθέσει να συντάξει ο Αυτοκράτορας Νιτζό. Πρόλαβε όμως να ελπίσει –

Ίσως ζήσω ωσότου

Ποθήσω αυτήν την ώρα

Της τόσης δυστυχίας

Και τρυφερά

Την θυμηθώ

Σύγχρονός του ο Μοναχός Σουν-Ε –

Όλη νύχτα

Μ’ αγωνία προσμένω

Τέλος φτάνει η αυγή

Μεσ’ απ’ τις χαραμάδες

Άκαρδη σαν τη νύχτα

Το πέρασμα της ομορφιάς, ο χωρισμός κι ο θάνατος, επικρατούν – πώς αλλιώς. Αλλά καλλιεργείται επίσης η ειδική κατηγορία ποιημάτων που γράφονται –ή έτσι το θέλει η παράδοση– λίγο πριν από την αναχώρηση για τον επόμενο κόσμο.

Ο μοναχός Ζεν, Κόζαν Ιτσίκυο, απεβίωσε την δωδέκατη μέρα του δεύτερου μήνα του έτους 1360, στα εβδομήντα επτά:

Μ’ άδεια χέρια ήρθα στον κόσμο

Ξυπόλητος φεύγω

Ερχομός πηγαιμός

Δυό απλά συμβάντα

Που μπερδευτήκαν

Μ’ ένα άλμα τριών αιώνων, φτάσαμε κιόλας στον 17^ο, και στον αγαπημένο ερημίτη, τον Ματσούο Μπασό – του οποίου το ύφος σημαίνεται με χαρακτήρες που επίσης εννοούν: «το ακριβές ύφος».

Σ’ αυτόν τον κήπο

Ολόκληρος αιώνας

Φύλλα νεκρά

Πέφτει ένα φύλλο της παυλώνιας

Γιατί στη μοναξιά μου

Δεν σιμώνεις;

Έλα πάμε να δούμε

Το χιόνι μέχρι

Να μας σαβανώσει

Πότε πότε τα σύννεφα

Μας ξεκουράζουν

Από το να κοιτάμε τόσο το φεγγάρι

Οστά γυμνά στον κάμπο

Στη σάρκα μου η δαγκωματιά

Του αέρα

Μαυρίζει η θάλασσα

Κρώζουν οι πάπιες

Σκοτεινά λευκές

Εκεί που χάνεται

Του κούκου το τραγούδι

Ένα νησάκι μοναχό

Πρώτες βροχές του θέρους

Κονταίνουν τα ποδάρια

Των γερανών

Μες στο πιθάρι

Κάτω απ’ την καλοκαιρινή σελήνη

Ονειρεύεται ένα χταπόδι

Φθινοπωριάτικη πανσέληνος

Όλη νύχτα

Λογαριάζεις τη λίμνη

Σπουργίτη φίλε μου

Άσ’ την μου σε παρακαλώ την αλογόμυγα

Που μές στ’ ανθάκια παίζει

Χορτάρι του καλοκαιριού

Γιά τόσους στρατιώτες

Τέλος του ονείρου

Θα πεθάνουν οι τζίτζικες

Μα η φωνή τους

Τσιμουδιά

Χωρισμός

Σπειριά του κριθαριού

Τα τυραννούν τα δάχτυλα

Νύχτα καλοκαιριού

Στα ξυλοπάπουτσά μου

Ριγεί η σιωπή

Τι δροσιά

Με τα πόδια στον τοίχο

Ύπνος το μεσημέρι

Και σαν να του απαντά ο κατά 73 χρόνια πρεσβύτερός του, Ματσουνάτα Τεϊτόκου:

Αν ο καθείς το μεσημέρι

Έχει ανάγκη από έναν υπνάκο

Φταίει το φθινοπωρινό φεγγάρι

Αντίθετα, ο μαθητής του, Τακαράι Κικάκου –

Ας φέγγει το φεγγάρι

Στον νυχτωμένο δρόμο

Όποιου φέρνει λουλούδια

Από τον κύκλο του Μπασό και ο Νάιτο Τζοσό –

Ξύπνημα

Μες στις φωνούλες των εντόμων

Ο βήχας μου

Τίποτα γύρω

Κάμποι βουνά

Τα έκλεψε το χιόνι

Και ο σχεδόν σύγχρονός του, Ενομότο Κιτάκου –

Η γάτα τό ’χαψε

Του τριζονιού η σύντροφος

Μπορεί αυτό να κλαίει

Ο άλλος σύγχρονός τους, ο Ουέτζιμα Ονιτσούρα, γράφει για το πρώτο πρωί της νέας χρονιάς:

Το Μέγα Πρωινό

Φυσούν μέσ’ απ’ τα πεύκα

Άνεμοι αρχαίοι

– και για την κάθε άνοιξη:

Σκελετοί

Τυλιγμένοι μετάξια

Θαυμάζουμε τα άνθη

Ενώ ο υστερότερος Σίντα Γιάμπα –

Σκούπισα τον κήπο

Κι ύστερα να – πέσαν

Καμέλιες

Τον ίδιο αιώνα έζησε κι ο άλλος Μέγας Δάσκαλος του χάικου, ο Γιόσα Μπουσόν.

Μες στα νεαρά χορτάρια

Η ιτιά

Ξεχνάει τις ρίζες της

Έπεσε το λουλούδι

Κι όμως η εικόνα στέκει

Της παιώνιας

Γι’ αυτόν που φεύγει

Γι’ αυτόν που μένει

Δύο φθινόπωρα

Μ’ έναν υπνάκο

Κρύβομαι εντός μου

Χειμωνιάτικη μόνωση

Αρχαία λίμνη

Στο βυθό ένα πέδιλο από άχυρο

Και να πέφτει χιονόνερο

Μες στο παλιό πηγάδι

Ψάρι χάφτει κουνούπι

Βγάζει ήχο μαύρο το νερό

Χαράζει

Κολυμπούν στα ρηχά όσα ψαράκια

Γλίτωσαν από τους κορμοράνους

Έπαψε η μπόρα

Ποντικός

Περνάει το ρέμα

Πέφτει

Μες στου παλιού πηγαδιού το σκοτάδι

Μία καμέλια

Μες στην λευκή δαμασκηνιά

Τώρα η νύχτα

Γίνεται αυγή

Γιά να τραγουδήσει

Το αηδόνι ανοίγει μόνο

Ράμφος τόσο δα

Μαθητής του Μπουσόν, ο Σόχα – ωστόσο ο δάσκαλός του έζησε πιό πολύ, ώστε να γράψει τον πρόλογο στην συλλογή του μαθητή του.

Βροχή ανοιξιάτικη

Τα σκεπάσματα ακόμη σαν σώμα

Κι ας σύρθηκα έξω

Σύγχρονοί τους, ο Ταν Ταϊγκί –

Ερωτευμένος γάτος

Δεν τον νοιάζει το ρύζι

Που έμεινε στα μουστάκια του

– και η Σέιφου-τζο –

Του δείχνουν λουλούδι

Και το παιδάκι

Το στόμα ανοίγει

Μες στον ίδιο αιώνα κι ο τρίτος Δάσκαλος, ο Κομπαγιάσι Ίσσα.

Ανάμεσα στ’ ανθάκια της δαμασκηνιάς

Σκορπάω σαρδέλλες

Μνήμα του γάτου μου

Στη μεγάλη σάλα

Ένας άνθρωπος

Μία μύγα

Ήθελε να κρατήσει το παιδί

Ανάμεσα στα δάχτυλα

Τις στάλες της δροσιάς

Του κοιμισμένου σκύλου

Στέμμα ελαφρύ

Ένα φύλλο

Με το πρώτο πεπόνι της χρονιάς

Σφιχτά αγκαλιά

Κοιμάται το παιδί

Η ηλικία της σελήνης;

Θά ’λεγα δεκατρία –

Περίπου

Με την πορδή του αλόγου

Ξύπνησα

Και είδα να πετούν πυγολαμπίδες

Κεραυνός και βροντή

Με κάθε αστραπή

Ο κόσμος γιάνει

Και μερικά ‘επιθανάτια ποιήματα’ απ’ τον αιώνα αυτό.

Ο μοναχός Ζεν, Ντοκύο Ετάν, αποχαιρέτησε τον κόσμο τούτο την έκτη ημέρα του δέκατου μήνα του 1721, ογδόντα ετών. Ως πρώην σαμουράι, ήταν αυστηρός μοναχός, και δεν πίστευε πως σώζουν τα λόγια, παρά μόνο η σωστή στάση στον διαλογισμό. Σε αυτήν και έγραψε τους πιό κάτω στίχους – ύστερα απόθεσε το πινέλο του, μουρμούρισε ένα παλιό τραγούδι, βροντογέλασε ξαφνικά, και πέθανε.

Εδώ στη σκιά του θανάτου είναι δύσκολο

Να προφέρεις την τελευταία λέξη

Μόνο θα πω λοιπόν

«Χωρίς λόγια»

Τίποτε άλλο

Η Τσιγιόνι, που έγινε μοναχή στα πενήντα πέντε, πέθανε στα εβδομήντα τρία –

Τό ’δα και το φεγγάρι

Και τώρα κόσμε

«Υμέτερη...»

– ενώ ο Γκοζάν στα εβδομήντα ένα, το 1789 –

Το χθεσινό το χιόνι

Που έπεσε σαν πέταλα ανθών

Ξανάγινε νερό

Τον 19^ο αιώνα πέθανε ο Χαναμπούσα Ικκέι –

Έλεγα πως θα ζήσω

Δυό αιώνες ή τρεις

Μα να ο θάνατος

Παιδί

Μόλις ογδονταπέντε

Και ο Κίμπα το 1868, στα εννενήντα –

Το γερασμένο σώμα μου

Μία δροσοσταλίδα

Που βάρυνε στην άκρη από το φύλλο

Στα τέλη του αιώνα αυτού, ο Μασαόκα Σίκι αποπειράται να ανανεώσει την απολιθωμένη πλέον παράδοση. Αποτολμά ακόμα και να ασκήσει κριτική στον Μπασό, προτιμώντας να συνταχθεί με τον Μπουσόν, και την μεγαλύτερη προσήλωσή του στις σύνθετες όψεις της πραγματικής ζωής.

Ανοιξιάτικη μέρα

Το βλέμμα χάνεται σε κήπο

Φαρδύ τρία πόδια

Ίχνος κανένα

Αυτού που χώθηκε

Καλοκαιριάτικα στο δάσος

Βροχή του φθινοπώρου

Οι ορτανσίες

Αποφάσισαν – μπλε

Ανάρρωση

Κουράζονται τα μάτια

Να θαυμάζουν τα ρόδα

Στον 20^οαιώνα πιά, ο Σαντόκα δεν τα κατάφερε στην οικογενειακή επιχείρηση σακέ, έγινε αλκοολικός, χρίστηκε μοναχός, και κατέληξε περιπλανώμενος επαίτης. Ενδεχομένως αυτό να αποζητούσε εξαρχής:

Στο δρόμο χάθηκα

Κι έτσι εκεί ακριβώς

Σταμάτησα

Μα κι άλλοι –κι άλλες– στέκουνε δίπλα στους παλιούς Δασκάλους.

Αίφνης, η Χίσα –

Βγάζω το φόρεμα με τ’ άνθη

Κι είμαι πιασμένη

Σε μυριάδες ζώνες

Ο Οτάνι Κουμπούτσου –

Μ’ ανοιχτό στόμα το παιδί

Κοιτάει τ’ άνθη που πέφτουν –

Ο Βούδας

Ο Γιοτσούγια Ρύου –

Κρίνο

Ορθό στο βάζο

Της βροντής αδερφάκι

Ο Καουαχιγκάσι Χεκιγκότο –

Ξεριζώνω ένα χόρτο

Τόσο βαθύ

Τόσο λευκό που με πονά

Ο Σουμιτάκου Κενσίν –

Όλο και πιό κρύο

Το μαύρο τηλέφωνο

Της νύχτας

Κι ο Μποκουσούι, που πεθαίνει σαράντα χρονών, την 29^η Νοεμβρίου 1914 –

Μιά λέξη για το χαίρε;

Το χιόνι λυώνει

Άοσμο

Ο νέος πατέρας

Νανουρίζει

Παράφωνα

[ανωνύμου]

Ο Κινέζος ποιητής της εποχής των Τανγκ –εν πολλοίς παράλληλης της ιαπωνικής Χεϊάν– Λεάνγκ-Κιάι, είχε πει: «Καλούμε νεκρή την φράση όπου η γλώσσα παραμένει γλώσσα: ζωντανή είναι η φράση όπου η γλώσσα παύει να είναι γλώσσα.» [7.10] Και το χωρίο του Σουζούκι, που με πήγε και μ’ έφερε, κλείνει: «Όπως είπε ο Ντογκέν λοιπόν: “Ο χρόνος κυλά απ’ το παρόν στο παρελθόν”. Αυτό δεν αληθεύει για τον λογικό μας νου, αλλ’ αληθεύει ως βιωμένη εμπειρία του παρελθόντος που γίνεται παρόν. Εκεί η ποίηση, εκεί και η ζωή.»

Πηγές

Ιαπωνικά δεν γνωρίζω. (Συνεπώς, ενδέχεται και τα ονόματα να παρατονίζω). Αλλά όποιος επείγεται να φτιάξει γλυκό, χρησιμοποιεί κατ’ ανάγκην τα υλικά που διαθέτει. (Και, ενίοτε, παραλλάσσει τις δόσεις.)

Shunryu Suzuki, Zen mind, beginner’s mind, Weatherhill, 1999.
G. Renondeau [μτφρ., εισ. και σχόλια], Anthologie de la poesie japonaise classique, Poesie / Gallimard, 1971.
Ούλριχ Μπέερ [ανθολ.], Ο οδηγός του ποιητή για τη ζωή – Η σοφία του Ρίλκε [μτφρ.: Αλεξάνδρα Παπανικολάου], Πατάκης, 2009.
Kenneth Rexroth, One hundred poems from the Japanese, New Directions, 1964.
Stephen Adiss, with Fumiko and Akira Yamamoto, Haiku people – big and small, in poems and prints, Weatherhill, 1998.
Elena Dal Pra [επιμ.], Haiku – Il fiore della poesia giapponese da Basho all’ Ottocento, Oscar Mondadori, 1998.
Corinne Atlan et Zeno Bianu [παρουσ., επιλ. και μτφρ.], Haiku – Anthologie du poeme court japonais, Poesie / Gallimard, 2002.
Yoel Hoffmann [συλλ., εισ. και σχόλια], Japanese death poems – written by Zen monks and haiku poets on the verge of death, Charles E. Tuttle Company, 1986.

Σημείωση:

Το κείμενο αυτό γράφτηκε για την Αλεξάνδρα Πλαστήρα στις 10.ii.2010, και δημοσιεύτηκε μαζί με δύο ίδιας απεύθυνσης κείμενα -της Παυλίνας Μάρβιν και της Δανάης Σιώζιου-, εισαγωγή της τελευταίας, και μια θαυμάσια εικόνα του Λεωνίδα Γιαννακόπουλου, στο 3ο τεύχος του "Τεφλόν", την άνοιξη του 2010.

Ας ανοίξουν τώρα, τα σκιουράκια αυτά, ένα ξέφωτο για τους ξυλοκόπους το 2012.

[φωτ.: π.ι., x.2011]

οι άνθρωποι ο θεός

2011-12-27T19:55:00.001+02:00

νομίζω πως την κουβέντα της χρονιάς [καθώς κλείνει, τουλάχιστον], την ξεστόμισε η χάρις αλεξίου [στον γιώργο χρονά, στην "lifo"]:

"οι άνθρωποι πρέπει να είναι μαζί. τότε υπάρχει θεός."

[φωτ.: π.ι., 13.i.2010]

τα δώρα

2011-12-21T22:42:00.001+02:00

πάρε τα δώρα της ψυχής σου να 'ρτεις.

σου ετοίμασα τη μαύρη κάμαρά μου.

στον κήπο μου αρρώστησεν ο μάρτης,

και αρρώστησεν ο μάρτης στην καρδιά μου.

πάρε του πόνου σου τη σμύρνα κι έλα.

όλα θε να σ' αρέσουν· έχω κόψει

το ρόδο, στο παράθυρο, που εγέλα

την αυστηρή μου βλέποντας την όψη.

πάρε απαλά τον οίχτο σου, να φτάσεις,

και πάρε του καημού σου τη γαλήνη.

στα μάτια μου το χέρι θα περάσεις,

το βραδινό μου δέος για ν' απαλύνει.

[στη μνήμη του βασίλη διοσκουρίδη, το "πάρε τα δώρα..." από τα νηπενθή του καρυωτάκη, που τον αγαπούσε]

πρώτη δεκεμβρίου

2011-12-01T11:22:00.003+02:00

1η δεκεμβρίου, παγκόσμια ημέρα κατά του aids σήμερα. και προχτές ξαναείδα -σε άγνωστή μου φωτογραφία- την νεανική μορφή του thom gunn, του οποίου το προτελευταίο βιβλίο [το 1992] ήταν ο άντρας που ίδρωνε τις νύχτες*. κι είπα να ξαναβάλω δυό ποιήματα από κει:

ΤΟ ΑΓΚΑΛΙΑΣΜΑ

Ήτανε τα γενέθλιά σου, είχαμε πιεί, δειπνήσει
Τη μισή νύχτα με τον παλιό μας φίλο
Τέλος σ’ ένα κρεββάτι μας οδήγησε
Που τό ’φτασα με μία μεθυσμένη δρασκελιά.
Μεμιάς πλάγιασα βολικά,
Και γλαρωμένος από το κρασί λαγοκοιμόμουν στο πλευρό.

Λαγοκοιμόμουνα, κοιμήθηκα. Ο ύπνος μου διακόπηκε μες σ’ ένα αγκάλιασμα,
Ξαφνικά, από πίσω,
Που εφάρμοζε τα σώματά μας τό ’να στ’ άλλο από πάνω ώς κάτω:
Το πέλμα σου στη φτέρνα μου,
Τις ωμοπλάτες μου πάνω στο στήθος σου.
Δεν ήταν έρωτας, αλλά ένοιωθα
Το σώμα σου μ’ όλη τη δύναμή του ζυγιασμένη,
Ή αντιμέτωπη με τη δική μου,
Μ’ εσένα να με θηλυκώνει
Σαν νά ’μασταν ακόμη εικοσιδυό
Όταν το μέγα πάθος μας δεν είχε ακόμη
Γίνει οικείο.
Ο γρήγορός μου ύπνος είχε σβήσει κάθε ίχνος
Ενδιάμεσου χρόνου και τόπου.
Γνώριζα μόνο
Την εμμονή της ασφαλούς σφιχτής στεγνής σου αγκαλιάς.

ΦΙΛΗΜΩΝ ΚΑΙ ΒΑΥΚΙΣ

αγάπη δίχως ίσκιους – W.C.W.**

Δυό κορμοί σαν σώματα, σώματα σαν κορμοί πλεγμένοι
Στηριγμένοι στο ξύλινο αγκάλιασμα. Φύλλα γυαλίζουν
Από τρυφερή συνήθεια στα άκρα.
Αληθινά ο ένας για τον άλλον, τόσον καιρό αγκαλιασμένοι
Που οι φλούδες τους ενώθηκαν, έσμιξαν σε ροή μία
Που και τους δυό σκεπάζει. Φωτίζει ο χρόνος τον ωραίον όγκο.
Οι θεοί ευγνωμονούσαν, και για κάθε προστασίας προσφορά
Δώριζαν προστασία χιλιαπλάσια.
Κι έτσι το ζεύγος στάλαξε στο χώμα
Τις διαφορές που επέτεινε το όψιμό τους σφρίγος
Κάνοντας τις ανταλλαγές τους τραχειές κι αλμυρές,
Και βρήκε, με την αγάπη που ίσια στάθηκε στο ζύγι,
Πλέρια γαλήνη της ψυχής. Άφησαν την αμηχανία πίσω τους
Πάει πολύς καιρός, πάει πολύς καιρός που ξέχασαν
Πώς ο καθένας ξύπναγε χώρια μες στην χλωμή και γκρίζα νύχτα,
Πάει καιρός που ξέχασαν τις μέρες που ο καθένας
–Καβαλικεύοντας του άλλου το νευρικό υπερχείλισμα–
Γνώριζε ρίγος αργό μαθαίνοντας πώς ν’ αγαπά
Αυτό, που σαν σιγά σιγά αποκαλυφθεί, γίνεται ο εαυτός του,
Διαστέλλεται, ξεθηκαρώνεται, καθώς εξερευνούν οι δυνατές αχτίδες:
Ένα εφεύρημα μες στην διαρκή αποκάλυψη.

Έχουν κυλήσει σε αιώνιο ύπνο,
Στην γαλήνη των δέντρων που όλη νύχτα ψιθυρίζουν.

* ευτυχώς, σήμερα πλέον, χάρη στην επιτυχία της αντιρετροϊκής θεραπείας, κάποιοι νεότεροι ίσως να αγνοούν ότι, πριν απ' αυτήν, οι επαναλαμβανόμενες, εντονότατες νυχτερινές εφιδρώσεις ήταν από τα ενδεικτικά σημάδια της νόσου

** william carlos williams - ο σπουδαίος αμερικανός μοντερνιστής ποιητής που είπε: "τα ποιήματα φτιάχνονται με λέξεις, όχι με ιδέες"

[η φωτ. -που δεν είναι αυτή του λευκώματοις, αλλ' ίσως απ' την ίδια σειρά- είναι της rosalie thorne mckenna, τραβηγμένη στο hyde park του λονδίνου το 1957, τρία χρόνια μετά την δημοσίευση του πρώτου του βιβλίου, κι ενώ εκείνος είχε ήδη μεταναστεύσει στο σαν φρανσίσκο.]

"10 x (12 + 12)" _ "παραπέρα", τετάρτη 7.xii.2011

2011-11-22T17:04:00.009+02:00

Πόσο συχνά, σε στιγμές πόνου, δυσκολίας, ή –το αντίθετο– χαράς, δεν μας έρχονται στα χείλη αυθόρμητα κάποιοι στίχοι, ή δεν ανατρέχουμε σε κάποιο αγαπημένο ποίημα; Όπως όλοι μας, το ίδιο κι οι άνθρωποι που γράφουν οι ίδιοι.

Έτσι, 10 ποιήτριες και ποιητές, διαβάζουν και μιλούν για ποιήματα στα οποία βρίσκουν στήριγμα και χαρά, την Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 2011, στις 19:00, στο «Παραπέρα» (Αχαρνών 61 και Φερών, Αθήνα).

Καθώς εκπνέει το ’11, επί τη ευκαιρία του 12ημέρου των εορτών και του ’12, οι Κατερίνα Ηλιοπούλου, Κυόκο Κισίντα, Ευτυχία-Αλεξάνδρα Λουκίδου, Παυλίνα Μάρβιν, Γιάννα Μπούκοβα, Σταμάτης Πολενάκης, Αλεξάνδρα Πλαστήρα, Μόμα Ράντιτς, Δανάη Σιώζιου, και Μαρία Τοπάλη, μοιράζονται μαζί μας τους στίχους που τις και τους συντροφεύουν σε δύσκολους καιρούς, και σε εορτάσιμες ώρες.

Σας περιμένουμε!

[φωτ.: στην αυλή του "παραπέρα", π.ι, vii.2011]

συλλογή τροφίμων _ atenistas, 19.xi.2011

2011-11-17T19:34:00.004+02:00

Το Σάββατο 19/11, από τις 12:00 ως τις 16:00, η ομάδα atenistasCare συλλέγει τρόφιμα και φάρμακα στο κτήμα Θων, στη συμβολή των Λεωφόρων Αλεξάνδρας και Κηφισίας.

Στόχος είναι η υποστήριξη του κοινωνικού έργου των Δήμων Αθηναίων, Αγίων Αναργύρων-Καματερού και Νέας Ιωνίας, και η υποστήριξη του σημαντικού έργου τριών οργανώσεων κοινωνικού χαρακτήρα:

Γιατροί του Κόσμου, ΜΚΟ που διατηρεί πολυϊατρεία και ξενώνες σε όλη την Ελλάδα, φιλοξενεί και περιθάλπει μεγάλο αριθμό ατόμων που δεν έχουν πρόσβαση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας,

Κέντρο Ημέρας «Ίρις», που δραστηριοποιείται στο χώρο της Ψυχικής Υγείας, λειτουργώντας 5 Οικοτροφεία και 1 Κέντρο Ημέρας που φιλοξενούν 100 άπορους ψυχικά ασθενείς και άτομα με βαριά νοητική υστέρηση – αυτισμό, και

Μέριμνα Ανηλίκων, ΜΚΟ που φιλοξενεί ασυνόδευτους ανηλίκους αιτούντες άσυλο.

Συγκεκριμένα συλλέγουμε:

Τρόφιμα: γάλα, λάδι, όσπρια, ζυμαρικά, ρύζι, ντοματοπολτό, ζάχαρη, αλεύρι, παιδικές κρέμες
Είδη προσωπικής υγιεινής
Kαθώς και φάρμακα: Παυσίπονα, φάρμακα για το στομάχι, και δερματολογικές αλοιφές.

[από εδώ - και ο εξαιρετικά θετικός απολογισμός, εδώ]

"με τα λόγια [γίνεται]" _ μηνιαίες ποιητικές εκδηλώσεις

2011-11-14T00:12:00.006+02:00

Την Τετάρτη 7 Δεκεμβρίου 2011, στις 19:00, ξεκινούν οι μηνιαίες εκδηλώσεις για την ποίηση, με τον γενικό τίτλο «Με τα λόγια (γίνεται)». Η πρώτη εκδήλωση θα είναι στο κλίμα του καιρού αλλά και των (επικείμενων εορταστικών) ημερών, στο «Παραπέρα» (Αχαρνών 61 και Φερρών, Αθήνα), που, έχοντας αγκαλιάσει τις τέχνες των χεριών, των εικόνων, και της γεύσης, συνεχίζει στον δρόμο της ανάδειξης των απλών αλλά σημαντικών πραγμάτων, υποδεχόμενο την τέχνη των λέξεων.

Περισσότερες λεπτομέρειες στις 21.11.2011: μείνετε συντονισμένοι!

[φωτ.: στην αυλή του "παραπέρα", π.ι, vii.2011]

soy vicente

2011-10-22T02:05:00.007+03:00

[ερωτηματικά εν προόδω γιά το Δέρμα που κατοικώ]

0. Ο Αλμοδόβαρ μάς την έφερε και πάλι. (Όπως, ας πούμε στην Καυτή σάρκα, και την Κακή εκπαίδευση.)

1. Το τελευταίο πλάνο της ταινίας, Το δέρμα που κατοικώ: ένας (από τους πολλούς στην ταινία - αλλά ζωντανός τούτη τη φορά) αναγεννησιακός πίνακας: δεξιά κι αριστερά, σε προφίλ, δυο γυναίκες που κλαίνε - στο κέντρο μια μορφή οδύνης. (Η Εσταυρωμένη; Πάντως η τεκούσα τον Τίμιο Σταυρό [Vera Cruz].)

2. Ή: στο κέντρο η Μητέρα - εκ δεξιών της η Χριστίνα - και εξ ευωνύμων; Το Άγιο Πνεύμα;

3. Που λέει, στην τελευταία φράση του έργου: - Νίκησα. ["Soy Vicente".]

4. Δεν εννοώ με αυτό ότι ο Αλμοδόβαρ έφτιαξε μια ταινία (μόνο) για την νίκη του Πνεύματος - ή πάντως όχι του (Αγίου) Πνεύματος - ή πάντως όχι του πνεύματος μόνο.

5. Ο γιός -του οποίου η ιδιοσυγκρασιακή συγγένεια με την ιέρεια της διερεύνησης της θηλυκότητας, των φύλων, και των ενδοοικογενειακών σχέσεων, Λουίζ Μπουρζουά, προϋπήρχε της 'αλλαγής' του- επιστρέφει ως 'αληθής' ["vera"] κόρη; (Στον αποκλειστικά γυναικείο -μητέρα και λεσβία υπάλληλος του καταστήματος γυναικείων ρούχων της μητέρας- κόσμο απ' όπου αρχικώς ήθελε να 'δραπετεύσει' - και απ' όπου, υπό πολλές έννοιες, όντως δραπέτευσε.)

6. Η αντίστροφη ταινία του Όλα για τη μητέρα μου; (Nα ξαναδιαβάσω το σχετικό δοκίμιο του Leo Bersani.)

[φωτ.: εικόνα από το trailer]

η νέα οικονομία

2011-10-14T02:59:00.001+03:00

νομή του οίκου [μας]: τα χρήματα έπονται

συγκέντρωση σχολικών ειδών / atenistas

2011-10-03T20:34:00.002+03:00

Tα σχολεία άνοιξαν αλλά ελλείψεις σε βιβλία και καθηγητές υπάρχουν γι' άλλη μια χρονιά. Τα προβλήματα αυτά δε μπορούμε να τα λύσουμε, όμως όλοι μας μπορούμε να βοηθήσουμε και να συγκεντρώσουμε σχολικά είδη για τρεις οργανώσεις που έχουν αφιερώσει το έργο τους σε παιδιά.

Το Σάββατο 08.10.2011,  η ομάδα AtenistasCare μάς περιμένει από τις 12:00 ως τις 15:00 στο μετρό Πανεπιστήμιο (επί της Κοραή) με ό,τι μπορούμε να προσφέρουμε: σχολικές τσάντες, κασετίνες, τετράδια, στυλό, μολύβια, ξύστρες, γόμες, μαρκαδόρους, χάρακες κ.λπ..

Ό,τι συγκεντρωθεί θα δοθεί στις εξής τρεις οργανώσεις και τους παρευρισκόμενους εκπροσώπους τους:

α) την Κιβωτό του Κόσμου, που έχει αναλάβει την καθημερινή σίτιση περίπου 300 παιδιών, την ένδυση, υπόδηση, και ιατροφαρμακευτική περίθαλψή τους, αλλά και την εκπαίδευσή τους με φροντιστηριακά μαθήματα που παραδίδονται καθημερινά από εθελοντές καθηγητές.
β) το Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα Παιδικής Προστασίας που, για περισσότερο από 100 χρόνια, φροντίζει και φιλοξενεί κορίτσια -φέτος 105-, από 6 ετών και πάνω , με σοβαρά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα.
γ) τον Σύλλογο «Μέριμνας Ανηλίκων» που φιλοξενεί ασυνόδευτους ανηλίκους αιτούντες άσυλο.

[από εδώ - ο απολογισμός της δράσης, εδώ]

αντωνία γουναροπούλου-τουρίκη _ [δυό ποιήματα]

2011-07-26T00:15:00.001+03:00

ΥΠΟΔΟΧΗ

Ακούγονταν θρήνοι, λέγαμε "άκουσε, άκου
τραγούδια που ντύνουν τον ερχομό",
κι όταν ξεκρίναμε τη μακριά εκείνη
πομπή, είπαμε "το κακό θά 'ναι,
το εξορίζουν".

Μας καλωσόρισαν δίχως μιλιά
αφήνοντας μπρος μας
το μικρό ξύλινο σπίτι που μας ετοίμαζαν,
το ξύλινο μακρόστενο σπίτι
φερμένο τελεσίδικα πάνω στους ώμους.

ΤΟ ΠΕΥΚΟ ΚΑΙ Ο ΦΟΙΝΙΚΑΣ

Πήραν το πεύκο
και μού 'δωσαν φοίνικα -
μα δεν κουρνιάζουν στους φοίνικες
κοπάδι τα σπουργίτια,
δε στήνουνε δεντρόσπιτα γελώντας τα παιδιά
ούτε κρεμάνε κούνιες.

Εδώ δεν πρόσφερε ποτέ κανείς
ωραίο κι εύθραυστο κολιέ
από χλωρές πευκοβελόνες.

Αυτά τα δύο ποιήματα ξεχώρισα ιδιαιτέρως από το βιβλίο της Α.Γ.-Τ., Το άστρο του Βορρά (Πανδώρα, 2010), βιβλίο γεμάτο καλά πράματα, και την προσωπική φωνή που ακούγεται ευκρινέστατα πιό πάνω. Μιά φωνή που κάθε άλλο παρά φοβάται τον λυρισμό -ακόμα και την κατασυκοφαντημένη, καθότι, φευ, πολλάκις και από παλιά, αθλίως χρησιμοποιηθείσα, "μουσικότητα"- και ξέρει πώς να τον στηρίξει γερά.

[φωτ.: π.ι., ρίο, 2.vii.2011]

γιώργος πρεβεδουράκης _ παλίρροια

2011-07-25T23:59:00.001+03:00

Λιγνό απόβραδο στο σκάμμα της Κυριακής
είσαι πενήντα ετών
αύριο
έχεις
σχολείο.

Το ποίημα αυτό του Γιώργου Πρεβεδουράκη, από την συλλογή του Στιγμιόγραφο (Πλανόδιον), διάβασε κατά την παρουσίασή του [μιά άλλη εκδοχή της, εδώ] στο πρόσφατο, 31ο Συμπόσιο Ποίησης, ο Θωμάς Τσαλαπάτης. Ο ίδιος ο Γ.Π. διάβασε αποσπάσματα από την σύνθεσή του Κλέφτικο, παράφραση στα σημερινά καθ' ημάς του Ουρλιαχτού του Γκίνσμπεργκ.

Πολύ θα ήθελα να διαβάσω ή ν' ακούσω όσα θα γεμίσουν τον εύφορο χώρο ανάμεσα στο ακαριαίο βάθος της εξαιρετικής, σύντομης "Παλίρροιας" -που μοιάζει σαν ν' αναπηδά από ένα μελλοντικό βίωμα- και του ορμητικού, πλούσιου, πολιτικού Κλέφτικου.

[φωτ.: π.ι., ρίο, 2.vii.2011]

το ίδιο πράμα λέμε

2011-07-23T15:45:00.000+03:00

Βγαίνει απ’ την υπηρεσία του, μ’ ένα μπλουζάκι φορεμένο πάνω απ’ τη στολή – γιά το ξεκάρφωμα. Στα πενήντα μέτρα, πάνω στο πεζοδρόμιο, έχει παρκάρει τη μηχανή του. Την καβαλάει, βάζει μπροστά, και –με μέτριο γκάζι μεν, μα πάντα στο πεζοδρόμιο– φτάνει ώς το φανάρι. Περνά μαζί με τους πεζούς, σχεδόν δεν κοντοστέκεται στη μέση της διασταύρωσης, και διασχίζει διαγώνια τη λεωφόρο, ενώ τ’ αυτοκίνητα γύρω του κινούνται κανονικά προς πάσα κατεύθυνση.

Οι δυό ισπανόφωνες φίλες του μιλάνε μεταξύ τους, εκείνος παρεμβαίνει πότε πότε, με τρυφερό καμάρι. Είναι μπλεγμένη η συζήτησή τους, στην αποβάθρα του μετρό. “I’m sorry, I’m…”, διστάζει γιά πολλοστή φορά η μιά. “Listen, listen!”, της λέει αυτός, “Here in Greece, we have a tradition: When we are with friends –and we are friends, no?– we don’t say sorry all the time!”

[φωτ.: "2004, αναπαύου εν ειρήνη" - π.ι., vi.2011]

πότε (δεν) βρίσκεται σε κρίση η ποίηση;

2011-06-11T16:36:00.002+03:00

Η ποίηση συλλαμβάνεται εν μέσω βιωματικής κρίσης και γεννάται μέσα από την κρίση της γλωσσικής εκφοράς της. Η βιωματική κρίση πρέπει να διεξέλθει από την διάκριση της επεξεργασμένης μορφής γιά να ελευθερώσει λόγο. Όμως, αν μια προσωπική κρίση είναι δυνατόν να ακολουθήσει αυτήν την πορεία –«από μέσα προς τα έξω»– γιά να εναρθρωθεί σε ποίηση, πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί κάτι παρόμοιο γιά μιά συλλογική –εξαρχής «έξω»– κρίση; Και μπορεί η ίδια η ποίηση γόνιμα να στοχασθεί –χωρίς να ολισθήσει στην αυτοαναφορικότητα των ‘ποιημάτων ποιητικής’– γιά το αν η εκφορά της όντως συνιστά ομιλία κοινωνήσιμη;

Με παραδείγματα από τον René Char και τον W.S. Graham, σε μιά ανακοίνωση (την Παρασκευή 1 Ιουλίου, στην συνεδρία των 09:30 π.μ.) στο 31ο Συμπόσιο Ποίησης με θέμα "Ποίηση και κρίση" (Ρίο, 30 Ιουνίου-3 Ιουλίου 2011), θα επιχειρήσω να ισχυρισθώ ότι η ποίηση βρίσκεται διαρκώς σε κρίση, όμως –και εξ αυτού– ποτέ δεν «περνάει κρίση».

[φωτ.: π.ι., vi.2011]

το σωσίβιο στο κουτί

2011-06-07T22:16:00.002+03:00

την τρίτη, 7 ιουνίου 2011, στις 21:00, στην εκπομπή "βιβλία στο κουτί" (ετ1) των κατερίνας σχινά, βαγγέλη χατζηβασιλείου και μανώλη πιμπλή, σε σκηνοθεσία της πέννυς παναγιωτοπούλου, διαβάστηκαν δύο ποιήματα από το σωσίβιο: ο "κήπος" και η

Αρχή του χειμώνα

Τα δέντρα είχαν σταθεί στη σειρά

η βροχή δεν ερχόταν

Το φθινόπωρο σήκωνε επανάσταση μέσα στα φύλλα

Από ψηλά, φαινόταν καθαρά πως εννιά δέντρα

κρατούσανε ένα χλωρό τετράγωνο–

βαστούσαν ακόμα στη σκιά τους

ένα κομμάτι καλοκαιριού

Όμως εκεί άγγελοι του χειμώνα

ήρθαν δυο αγριοπερίστερα

με το λευκό περιδέραιο πάνω στο ρόδινο λαιμό

Εκεί, σχεδίασαν τη ζωή τους μαζί–

στο τέλος του καλοκαιριού στην αρχή του χειμώνα

[φωτ.: π.ι., v.2011]

ραβασάκι

2011-06-02T00:07:00.003+03:00

1 Ιουνίου 2011, 23:54

"Όποιο χέρι σηκώνεται πάνω σε [ονομάτισε όποιον κατατρεγμένο νομίζεις], πρέπει να κόβεται." Μπορούμε να συνεχίσουμε την λογική ακολουθία: "Όποιο χέρι γράφει προτρέποντας να κόβεται οιοδήποτε χέρι γιά οιονδήποτε λόγο, πρέπει επίσης να κόβεται." Και ούτωκαθεξής. Έως ότου, έχοντας ξεμείνει προ πολλού από μυαλό, να μείνουμε εντέλει όλοι και χωρίς χέρια.

[από εδώ]

αποκαθήλωση + μεγάλο σάββατο

2011-05-26T00:40:00.009+03:00

δυό ποιήματα στο books' journal, τ. 8, ιούνιος 2011

[φωτ.: π.ι., v.2011]

ευρυχωρία

2011-05-22T23:42:00.005+03:00

Στη στάση, βγάζει από το discman του τον κοντρατενόρο David Daniels που τραγουδάει Μπαχ, και βάζει Καζαντζίδη: Στην Ανατολή.

[φωτ.: π.ι., 14.v.2011 - άλλες εδώ]

συλλογή τροφίμων _ παρασκευή 20 μαΐου, πλ. μετρό πανόρμου

2011-05-17T22:17:00.006+03:00

••• ενημέρωση 26.v.2011: ο απολογισμός της δράσης, εδώ

Αυτήν την Παρασκευή, 20 Μαΐου, στην πλατεία του σταθμού Μετρό "Πανόρμου", από τις 6 ώς τις 9 το απόγευμα, σε διοργάνωση της ομάδας Atenistas Care, μαζεύουμε τρόφιμα και είδη προσωπικής υγιεινής με σκοπό την ενίσχυση τεσσάρων οργανώσεων που εργάζονται καθημερινά για να καλύψουν βασικές ανάγκες απόρων συμπολιτών μας:

- Κλίμακα: ΜΚΟ που διατηρεί ξενώνα για αστέγους και διοργανώνει συσσίτια.

- Μαγειρική της αγάπης: Ομάδα Πολιτών που διοργανώνει συσσίτια σε απόρους, αστέγους

- Ονήσιμος: Σύλλογος συμπαράστασης κρατουμένων και αποφυλακισμένων.

- Φροντίδα: ΜΚΟ που λειτουργεί ξενώνα κακοποιημένων γυναικών και των παιδιών τους

Φέρνουμε:

Τρόφιμα: λάδι, όσπρια, μακαρόνια, ρύζι, γάλα, ζάχαρη, αλάτι

Είδη προσωπικής υγιεινής: σαμπουάν, αφρόλουτρο, χαρτί υγείας, χαρτοπετσέτες, σερβιέτες

• email επικοινωνίας δράσης: care@atenistas.gr

μπιλλιεττάκι στην αδελφή μου _ 27 απριλίου 2011, 21:04

2011-04-30T03:29:00.004+03:00

"Είπαμε να βγούμε μιά
ανοιξιάτικη φωτογραφία,
κι ήμαστε όλοι με μαύρα."

[από εδώ]

'τα χέρια του ύπνου' @ "εικονο-ποίηση"

2011-03-12T20:27:00.002+02:00

προσχέδιο / απόσπασμα του έργου τα χέρια του ύπνου σε ποίηση του ρενέ σαρ, που παρουσιάζεται στα πλαίσια της ομαδικής έκθεσης "εικονο-ποίηση", στο ίδρυμα μιχάλη κακογιάννη ώς τις 26 μαρτίου 2011

εικονο-ποίηση 2011

2011-03-06T02:15:00.007+02:00

Ομαδική έκθεση / 11-26 Μαρτίου 2011, 18:00-22:00

Εγκαίνια: Παρασκευή 11 Μαρτίου, 20:30

"Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης", Πειραιώς 206, Ταύρος

Ζωντανή ποίηση: Δευτέρα 21 Μαρτίου, 21:30

Βιντεοποίηση: καθημερινά, 20:00

[περισσότερα, εδώ]

ποδηλατώντας στη νότια ευρώπη

2011-02-26T23:45:00.004+02:00

Βράδιαζε στη Λισαβόνα τον περασμένο Νοέμβριο. Μήνες μετά, ένα πρωί στην Αθήνα, η ίδια εικόνα βρέθηκε στο φιλόξενο "Πεντάλ" της Μαρίας Λαϊνά, στην Ελευθεροτυπία.

"Θα γινόταν πολύ λίγο κακό πάνω στη γη εάν το κακό δεν μπορούσε ποτέ να γίνει εν ονόματι του καλού", ξεκινά το κείμενό της, αντιγράφοντας έναν αφορισμό της Μαρί φον Έμπνερ-Έσενμπαχ [μτφρ. Σπύρου Δοντά, εκδ. Στιγμή, Αθήνα 2010].

Και πιό κάτω γράφει: "Η "εξέλιξη" στην Ελλάδα [...] παίρν[ει] διαστάσεις επιδημίας και επειδή παντού προδίδει η γλώσσα, καταλαβαίνει κανείς ότι η εξέλιξη (διαμόρφωση με την πάροδο του χρόνου ή μετάβαση από απλούστερες μορφές σε άλλες πιο σύνθετες, κατά το λεξικό) υπάρχει για να μην απολήξει (απόληξη ίσον περάτωση, κατάληξη, κατά το λεξικό και πάλι). Σε λίγο θα ακούσουμε ότι ο άνθρωπος βρίσκεται σε εξέλιξη (σωστό βεβαίως, αλλά δεν τους έχει περάσει από το νου), ο έρωτας βρίσκεται σε εξέλιξη (ούτε αυτό τους έχει περάσει από το νου ή δεν το τολμάνε ακόμη), το άλμα ή το Αλτσχάιμερ βρίσκονται σε εξέλιξη, κ.τ.λ., κ.τ.λ,. Εκτός ίσως από τον βιολογικό θάνατο, γιατί εκεί η δημοσιογραφική γλώσσα έχει κοιτάξει το λεξικό και βρήκε την ευγενή λέξη «κατάληξη». Κανείς δεν πεθαίνει πια στην Ελλάδα. Καταλήγει. Περιέρχεται δηλαδή στην κατάσταση του θανάτου, τερματίζοντας."

[φωτ.: π.ι., xi.2010]

non è mai troppo tardi

2011-02-22T00:01:00.026+02:00

η εικόνα της ημέρας στο troppotardi [che poi non è mai]

[π.ι., ii.2011]

διαμαρτυρία γιά την επίθεση στο θέατρο τέχνης, αθήνα, 4.ii.2011

2011-02-15T14:00:00.001+02:00

κάλλιο αργά παρά ποτέ:
http://www.petitiononline.com/thetehn/petition.html

count your blessings

2011-01-25T02:53:00.003+02:00

νύχτα

πάλι πάλι

2011-01-24T18:51:00.007+02:00

"πάλι", ένα ποίημα από το σωσίβιο, που μελοποίησε και τραγούδησε ο ντάνης τραγόπουλος

[φωτ.: εικόνα από το βίντεο του ντάνη τραγόπουλου]

σάββατο 22.i.2011, πλ. κοτζιά [αθήνα] _ atenistas / συλλογή γιά τους άστεγους

2011-01-24T18:34:00.008+02:00

ο απολογισμός αυτής της δράσης των atenistas

μπιούτιφουλ

2011-01-23T23:00:00.008+02:00

[alejandro gonzalez iñárritu, biutiful]

Tα ζώα χαλκομανίες. Ξεκολλούν πετάν απ' τους τοίχους, μόλις ο θάνατος φανεί.

Φοράει το δαχτυλίδι που ο πατέρας του έδωσε στη μάνα του, κι αυτός με τη σειρά του στη γυναίκα του. Το περνάει στο δάχτυλο της κόρης του καθώς ξαπλώνει δίπλα του.

Και βρίσκεται στα χιόνια. Ο νεαρός πατέρας του, σαν εραστής τού ανάβει το τσιγάρο. Του λέει σ' αυτόν τον τόπο, ό,τι κι ο γιός του τού είχε πει στον άλλον.

Και κοιτούν μαζί προς το εκεί που δεν βλέπουμε.

[φωτ.: π.i., i.2011]

στην χώρα

2011-01-18T21:08:00.003+02:00

αυτός ο θεατής των 'προσώπων και των σωμάτων' του πατρίς σερώ, επανεθεάθη στην 'χώρα'

[φωτ.: π.ι., παρίσι, i.2011]

23 φώτα γιά το 2011

2011-01-01T03:50:00.015+02:00

Το Πεδίον του Άρεως στην Αθήνα βρίσκεται, ως γνωστόν, υπό αναδιαμόρφωση εδώ και κάποια χρόνια. Ωστόσο, τμήματά του, σταδιακά από τον περασμένο Σεπτέμβριο, ανοίγουν στο κοινό. Και την παραμονή των Χριστουγέννων, οι χαμηλοί προβολείς στην πλευρά της Λεωφόρου Αλεξάνδρας άναψαν γιά πρώτη φορά.

Αυτήν την παραμονή Πρωτοχρονιάς, έχοντας περάσει το βράδυ πίνοντας τσάι μ’ έναν φίλο με τον οποίο ωστόσο είχαμε να βρεθούμε πάνω από τέσσερα χρόνια, γύρισα σπίτι. Γαλήνιος, αποφάσισα να μείνω μέσα. Έπλυνα τα πιάτα, έκανα ένα μοναδικό τηλεφώνημα, διάβασα την μάλλον ζοφερή ανασκόπηση του έτους και της δεκαετίας στην εφημερίδα. Έλεγα να πέσω νωρίς – αλλ’ ύστερα σκέφτηκα να βγω γιά την ιδέα που είχα την παραμονή των Χριστουγέννων.

Φωτογράφισα –χωρίς ‘καλλιτεχνικές’ αξιώσεις– καθέναν προβολέα, υπό τις ίδιες συνθήκες: η κάτω πλευρά του κάδρου γλείφει το μαρμάρινο πεζούλι, και κάθε προβολέας τοποθετείται στο κέντρο του κάτω μέρους.

Έβγαλα όλες τις φωτογραφίες στέκοντας στην λωρίδα των τυφλών.

Η αναδιαμόρφωση του Πάρκου παρακράτησε, δυστυχώς. Ευτυχώς, ο κύριος αρχιτέκτονάς της, ο Αλέξανδρος Τομπάζης, χαίρει δικαίως σεβασμού – και έλαβε τις περισσότερες ψήφους με τον νικηφόρο συνδυασμό των τελευταίων δημοτικών εκλογών. Τα αποτελέσματα αυτά ήταν μιά μεγάλη ανακούφιση: πολλές ελπίδες στηρίζονται πάνω τους.

Η σειρά των προβολέων σταματά στο άγαλμα της Αθηνάς, που στήθηκε το 1952, εις μνήμην των πεσόντων επί ελληνικού εδάφους κατά τον Β’ Π.Π. Βρετανών, Αυστραλών και Νεοζηλανδών στρατιωτών. Τώρα κοιτά έναν –φευ ίσως υπερβολικά συμμετρικό, αλλ’ ασφαλώς μυθολογικώς ταιριαστό– ελαιώνα. Οι σκαίητερς, που λάτρεψαν τα μάρμαρα μπροστά απ’ το άγαλμα, απ’ ό,τι ακούω, θα έχουν πιά τον δικόν τους ειδικά σχεδιασμένο χώρο.

Τα φώτα άναψαν. Ώρα γιά δουλειά.

billets-doux a ma soeur

2010-12-04T02:41:00.007+02:00

25 Νοεμβρίου 2010, 18:09

4 το απόγευμα φτάνω στη Στοκχόλμη: είναι νύχτα και χιονίζει. Στο ξενοδοχείο, αγώνες κολύμβησης στην τηλεόραση: άντρες, ελεύθερο.

[άλλα παρόμοια, εδώ: μπιλλιεττάκια στην αδελφή μου]

"το κερί" _ ντάνης τραγόπουλος

2010-11-08T19:41:00.007+02:00

ο ντάνης τραγόπουλος μελοποίησε και τραγούδησε το "κερί" από το σωσίβιο

ο ίδιος έφτιαξε και το βίντεο, χρησιμοποιώντας φωτογραφίες του π.ι.

ιστορία μιάς [πατρικής] κατάθλιψης

2010-11-07T22:56:00.010+02:00

οι νεκροί χρόνοι οι επαναλήψεις που γίνονται αφόρητες

η κάμερα κατατονική: το θέμα μπαίνει και βγαίνει απ' το πλάνο

το γρήγορο αυτοκίνητο είναι σαν να μένει ακίνητο

comfort food brings no comfort

να ξαναδώ το επάγγελμα ρεπόρτερ

[με αφορμή το somewhere της sofia coppola - φωτ.: π.ι., 07.xi.2010]

i belong to you

2010-10-14T23:39:00.010+03:00

Στο τρόλλεϋ απέναντί μου δυό κοπέλες, βγαλμένες μέσ' από ταινία του Παρατζάνοφ, αν και νομίζω πως μιλάνε τουρκικά. (Αλλά δεν ξέρω και πώς ακούγονται τ' αρμένικα.) "I belong to you, νανά νανά νανά, Lenny Kravitz" είναι τα μόνα λόγια που καταλαβαίνω. Τα επαναλαμβάνει η μιά στην άλλη δυό τρεις φορές. Μού 'ρχεται να συμπληρώσω "and you, you belong to me too" αλλά δεν τολμάω - αχνογελάω μόνο, η άλλη το πιάνει. Μπρος στη Ζωοδόχο Πηγή κάνει γρήγορα μιά φορά το σταυρό της. Δίπλα, διπλόκουρσα σ' ένα ταξί, στο μπροστινό κάθισμα, περνάει ο Τρελλαντώνης έφηβος, με μουστακάκι.

[φωτ.: π.ι., viii.2010]

[έλα παιδάκι μου]

2010-10-09T14:11:00.014+03:00

πλησιάζω στο παγκάκι της στάσης:

- συγγνώμη, μπορώ να καθήσω;

δεν γυρνάει να με κοιτάξει ούτε η μια ούτε η άλλη κυρία, και ούτε κινούνται

- συγγνώμη, μπορώ να καθήσω;

- αχ, έλα παιδάκι μου, νόμιζα πως μιλούσες στο κινητό

[φωτ.: π.ι., vi.2010]

a priori ξανά

2010-09-06T19:53:00.009+03:00

την πέμπτη 16 σεπτεμβρίου, στις 21:30, στον "μύλο" της θεσσαλονίκης, παίζουν ξανά, μετά από χρόνια, οι "a priori", συγκρότημα που ξεκίνησε από την jazz rock και πέρασε από διάφορες εκδοχές της τζαζ

εις μνήμην του κιθαρίστα τους, γιώργου κωνσταντινίδη, οι 'παλιοί' ξαναβρίσκονται, μαζί με καινούργιους, μαθητές του κωνσταντινίδη, στα πλαίσια της "γιορτής της τζαζ - 8ης συνάντησης τζαζ και δημιουργικής μουσικής"

[κάμποσα βίντεό τους εδώ. στην φωτογραφία, το εξώφυλλο του δίσκου τους που ηχογραφήθηκε το 1985 και κυκλοφόρησε το 1986]

οι σκίουροι πετούν

2010-08-09T14:06:00.005+03:00

Οι σκίουροι πετούν

Θεριεύουν

Της νύχτας τα βουνά

[Μιτσουχάσι Τοσίο]

Όλο και πιό κρύο

Το μαύρο τηλέφωνο

Της νύχτας

[Σουμιτάκου Κενσίν]

Δυό χάικου του 20ου αιώνα, από το -χαρισμένο στην Αλεξάνδρα Πλαστήρα- κομμάτι, "Οι σκίουροι πετούν...", στο τρέχον, τρίτο τεύχος του Τεφλόν

[φωτ.: π.ι., vii.2010]

καλωσόρισμα στην ανν κάρσον

2010-07-24T20:35:00.026+03:00

Ο Γηρυώνης είναι τερατόμορφο κόκκινο παιδάκι. Ζει στην Αμερική με τον μεγαλύτερο αδερφό του που τον ταλαιπωρεί, τον πατέρα του, και τη μητέρα του που λατρεύει. Φοράει πάντα πανωφόρι για να κρύβει τα μικρά φτερά του και μισεί το σχολείο. Μόνο η φωτογραφία τον παρηγορεί.

Μια νύχτα βλέπει τον Ηρακλή να κατεβαίνει απ’ το λεωφορείο του Νέου Μεξικού: «Ήσαν δυο εξαίσια χέλια / στον βυθό του ενυδρείου και σαν πλάγια στοιχεία αναγνώρισαν ο ένας τον άλλον.»

VIII. ΚΛΙΚ

Ποιο είναι λοιπόν αυτό το καινούργιο παιδί που κάνετε συνέχεια παρέα τώρα;

___

Η μάνα του Γηρυώνη γύρισε να τινάξει τη στάχτη απ’ το τσιγάρο της στον νεροχύτη κι ύστερα ξαναστράφηκε στον Γηρυώνη.

Καθισμένος στο τραπέζι της κουζίνας

με τη φωτογραφική του μηχανή μπροστά στο πρόσωπο ρύθμιζε την εστίαση. Δεν απάντησε.

Πρόσφατα είχε απαρνηθεί την ομιλία.

Η μάνα του συνέχισε. Άκουσα δεν πάει σχολείο, μεγαλύτερος;

Ο Γηρυώνης εστίαζε τη μηχανή στο λαιμό της.

Κανείς δεν τον βλέπει έξω, μένει αλήθεια στα τροχόσπιτα – εκεί

πας τις νύχτες;

Ο Γηρυώνης γύρισε τον δακτύλιο εστίασης από τα 3 στα 3,5 μέτρα.

Καλά θα συνεχίσω να μιλάω

και άμα πω κάτι έξυπνο μπορείς να το φωτογραφίσεις. Ρούφηξε.

Δεν εμπιστεύομαι αυτούς που

βγαίνουν έξω μόνο νύχτα. Φύσηξε. Εσένα όμως σ’ εμπιστεύομαι. Τη νύχτα ξαπλωμένη στο κρεβάτι σκέφτομαι,

Γιατί να μην

του μάθω του παιδιού κάτι χρήσιμο. Ε –τράβηξε μια τελευταία ρουφηξιά απ’ το τσιγάρο–

μάλλον εσύ θα ξέρεις

πιο πολλά από μένα για το σεξ – και γύρισε για να το σβήσει μες στον νεροχύτη καθώς εκείνος πάτησε το κλείστρο.

Της ξέφυγε ένα γελάκι.

Ο Γηρυώνης άρχισε να εστιάζει πάλι, στο στόμα της. Έγειρε στον νεροχύτη σιωπηλή

για μερικές στιγμές

κοιτώντας μέσ’ απ’ την γραμμή σκόπευσης ίσια στον φακό του. Είναι παράξενο όταν ήσουνα μωρό

είχες αϋπνίες

το θυμάσαι; Έμπαινα στο δωμάτιό σου νύχτα και σε έβρισκα

ξαπλωμένο ανάσκελα στην κούνια σου

μ’ ορθάνοιχτα μάτια. Καρφωμένα στο σκοτάδι. Δεν έκλαιγες ποτέ μονάχα κοίταζες.

Καθόσουν έτσι με τις ώρες

άμα όμως σ’ έβαζα μπροστά στην τηλεόραση αποκοιμιόσουν στο πεντάλεπτο – η μηχανή

του Γηρυώνη έστριψε αριστερά

καθώς ο αδελφός του μπήκε στην κουζίνα. Κατεβαίνω κέντρο θα ’ρθεις; Φέρε και τίποτα λεφτά –

Οι λέξεις πέσαν πίσω του καθώς βγήκε βροντώντας τη σήτα.

Ο Γηρυώνης σηκώθηκε αργά,

ασφαλίζοντας το κλείστρο και σπρώχνοντας τη μηχανή μέσα στην τσέπη του μπουφάν του.

Το πήρες το καπάκι του φακού; είπε εκείνη καθώς περνούσε μπρος της.

Ο Ηρακλής παίρνει τον Γηρυώνη εκδρομή στην πατρίδα του, τον Άδη, όπου ζει η γιαγιά του, κάτω απ’ το ηφαίστειο.

XXI. ΕΓΚΑΥΜΑ ΜΝΗΜΗΣ

Ο Ηρακλής κι ο Γηρυώνης είχαν πάει στο βιντεοκλάμπ.

Πανσέληνος στέλνει σύννεφα γοργά να προσπερνάνε σπεύδοντας κρύο ουρανό. Όταν επέστρεψαν

μαλώνανε.

Δεν σε ταράζει η φωτογραφία είναι που δεν καταλαβαίνεις τι θα πει φωτογραφία.

Φωτογραφία ίσον ταραχή, είπε ο Γηρυώνης.

Φωτογραφία ίσον τρόπος να παίζεις με αντιληπτικούς συσχετισμούς.

Μα ακριβώς.

Αλλά δεν χρειάζεσαι μηχανή για να σ’ το πει αυτό. Για σκέψου τ΄αστέρια.

Θες να μου πεις

ότι κανένα αστέρι δεν είναι πραγματικά εκεί; Κοίτα κάποια είναι αλλά άλλα σβήσανε

δέκα χιλιάδες χρόνια πριν.

Δεν το πιστεύω.

Πώς γίνεται να μην το πιστεύεις, είναι γνωστό τοις πάσι. Μα τα βλέπω. Βλέπεις αναμνήσεις.

Μήπως την έχουμε ξανακάνει αυτή τη συζήτηση;

Ο Γηρυώνης ακολούθησε τον Ηρακλή στην πίσω βεράντα. Πιάσαν από μιαν άκρη του καναπέ.

Ξέρεις πόσο μακρυά είναι κάποια απ’ αυτά τ’ αστέρια;

Απλά δεν το πιστεύω. Να δω κάποιον ν’ αγγίζει ένα αστέρι και να μην καίγεται! Θα

σηκώσει ψηλά το δάχτυλό του, Απλώς έγκαυμα μνήμης! θα πει

τότε θα το πιστέψω. Καλά άσε τ’ αστέρια ας πάρουμε τον ήχο, έχεις δει

άντρα να κόβει ξύλα μες στο δάσος.

Όχι δεν παρακολουθώ τους άντρες μες στα δάση.

Σηκώνω τα χέρια. Θα ’ταν πολύ κρύο. Τι; Θα ’ταν πολύ κρύο, επανέλαβε

η γιαγιά απ’ την κούνια της βεράντας.

Να παρακολουθείς άντρες στα δάση; Το έγκαυμα μνήμης. Α. Δίκιο έχει αυτή. Έχει ναι αυτής

της κάηκαν τα πνευμόνια κάποτε

κι ήτανε κρύο και μη με λες αυτή μπροστά μου.

Συγγνώμη.

Κάηκαν τα πνευμόνια σας στον Άδη; Όχι στα Πυρηναία εκεί καήκαν τα πνευμόνια μου είχα

πάει στο Σαν-Κρουά να φωτογραφίσω τους σκιέρ

θα ’ταν οι χειμερινοί Ολυμπιακοί του ’36 έτρεχε ο Γκρούσεκ τον ξέρεις

τον Γκρούσεκ; Τέλος πάντων δεν έχει σημασία ήταν πολύ γρήγορος

πούλησα μια φωτογραφία του με το απίθανό του πορφυρό παντελόνι τού σκι

στο Life για χίλια δολλάρια

ουχί ευκαταφρόνητο ποσό το ’36. Άσε την συγκατάβαση ακόμα είναι ουχί ευκαταφρόνητο –

για μια φωτογραφία. Ο πατέρας του Ηρακλή

(έδειξε με το χέρι προς τον καναπέ αλλά ο Ηρακλής είχε πάει μέσα)

μου έδωσε πιο λίγα απ’ τα μισά για την «Κόκκινη Υπομονή» –

έριξες μια ματιά στην «Κόκκινη Υπομονή» δεν έριξες; Θα προτιμούσα να μην την είχε κρεμάσει στην κουζίνα

πάρα πολύ σκοτάδι εκεί μέσα

όλοι νομίζουν πως είναι ασπρόμαυρη φυσικά κανείς δεν ξέρει

πώς να κοιτάξει μια φωτογραφία σήμερα.

Όχι εγώ την είδα τη λάβα, είναι όντως λάβα; Βεβαίως

ναι εννοείς την κορυφή του κώνου.

Όχι εννοώ στο κάτω μέρος

της εικόνας στον κορμό ενός απ’ τα πεύκα μικρές κόκκινες στάλες σαν το αίμα.

Α ναι εύγε οι μικρές κόκκινες στάλες

η υπογραφή μου. Είναι μια ανησυχαστική φωτογραφία. Ναι. Αλλά γιατί;

«Η ευθυμία που μεταμορφώνει όλη αυτή τη φρίκη.»

Ποιος το είπε αυτό; Ο Γαίητς.

Πού είδε ο Γαίητς ηφαίστειο; Έχω την αίσθηση ότι για την πολιτική μιλούσε. Όχι

δεν νομίζω πως εννοώ αυτό.

Εννοείς την σιωπή; Μα όλες οι φωτογραφίες είναι σιωπηλές.

Πολύ αβασάνιστο, είναι

σαν να μου λες πως όλες οι μητέρες

είναι γυναίκες. Δεν είναι; Φυσικά αλλά αυτό δεν μας λέει τίποτα. Το θέμα είναι

πώς την χρησιμοποιούνε – δεδομένων

των μορφικών περιορισμών – Η μάνα σου ζει στο νησί; Δεν θέλω

να μιλήσω για τη μάνα μου.

Ας είναι. Άρα σιωπή. Ο Ηρακλής βγήκε απ’ την πόρτα της κουζίνας.

Ανέβηκε από τη ράχη του καναπέ

και βυθίστηκε μέσα του στο μήκος. Η γιαγιά σου με διδάσκει

την αξία της σιωπής, είπε ο Γηρυώνης.

Φαντάζομαι, είπε ο Ηρακλής. Γύρισε προς το μέρος της. Γιαγιάκα είναι αργά δε θες να πας για ύπνο;

Αδύνατον να κοιμηθώ άγγελέ μου, είπε εκείνη.

Σε πονάει το πόδι σου; Μπορώ να σου τρίψω τους αστράγαλους. Έλα θα σε πάω επάνω.

Ο Ηρακλής στεκότανε μπροστά της

και την σήκωσε πάνω του σα χιόνι. Ο Γηρυώνης είδε πως τα πόδια της ήταν ασύμμετρα,

το ένα έδειχνε επάνω το άλλο κάτω και πίσω.

Παιδιά καληνύχτα, φώναξε μ’ εκείνη τη φωνή της σαν παλιά κάρβουνα.

Είθε ο Θεός να σας χαρίσει όνειρα.

Σε 47 κεφάλαια των οποίων έπεται μια ‘συνέντευξη’ με τον Στησίχορο, προηγούνται μια εισαγωγή, τα «Αποσπάσματα του Στησίχορου», και τρία παραρτήματα, ενώ προτάσσεται το ποίημα με αριθμό 1748 της Έμιλυ Ντίκινσον –περί ηφαιστείου και αθανασίας– η Anne Carson παίρνει αφορμή απ' το έργο του Στησίχορου για το τέρας Γηρυώνη –που εντέλει φόνευσε ο Ηρακλής σ' έναν απ' τους άθλους του– και φτιάχνει ένα «ρομάντζο»: την Αυτοβιογραφία του Κόκκινου*. Τελειώνει με τον Ηρακλή, τον Άνκας και τον Γηρυώνη ν’ αντικρίζουν το ηφαίστειο: «Και τώρα ο χρόνος σπεύδει καταπάνω τους / εκεί όπου στέκουν πλάι πλάι με τα χέρια ν’ αγγίζονται, με την αθανασία στο πρόσωπο, / την νύχτα στην πλάτη».

(Η Ανν Κάρσον σπούδασε ζωγραφική πολύ πριν απ' την αρχαία ελληνική φιλολογία. Εξακολουθεί να ζωγραφίζει – και να την συναρπάζουν τα ηφαίστεια.)

Μια εξίσου λοξή και καρποφόρα ματιά στρέφει στην αρχαία ελληνική γλώσσα και λογοτεχνία και στα αμιγώς δοκιμιακά της έργα (Έρως ο γλυκύπικρος –μια ζαλιστική μα διαυγέστατη αναδίφηση του ερωτικού, με οδηγούς την αρχαία λυρική ποίηση και φιλοσοφία, την γένεση του ελληνικού αλφαβήτου, και άλλα–, Οικονομία του μη απολεσθέντος – μια παράλληλη ανάγνωση του Σιμωνίδη του Κείου και του Πάουλ Τσέλαν, με απρόσμενες όσο και προσφυείς αναφορές – ακόμα και στην θεωρία περί χρήματος του Μαρξ), και στις μεταφράσεις της (Σαπφώ, Ευριπίδης, Σοφοκλής, Αισχύλος). Δοκίμιο και ποίηση σμίγουν όλο και πιο πολύ στα βιβλία της, καθώς περνά ο καιρός. Έτσι, στην Αποδημιουργία του 2005, το ποίημα «Ωδή στον ύπνο» στέφει σχετικό δοκίμιο. Το «τυπογραφικό [λάθος]» του 16^ου στίχου αναφέρεται στην εξήγηση που παρέσχε η ίδια η Μαριάνν Μουρ, γιά τον παράξενο τίτλο –“Manmoth”, αντί “Mammoth”– ενός από τα πιό γνωστά της ποιήματα.

Απ’ την ευχή για όνειρα της γιαγιάς, λοιπόν, στον εφιάλτη με τον πατέρα:

ΩΔΗ ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ

Σκέψου τη ζωή σου χωρίς αυτόν.

Χωρίς αυτόν τον όγκο παράνομου χρόνου, στίξη σε κάθε μαξιλάρι – δίχως μαξιλάρια.

Χωρίς την μεγάλη μαύρη κουζίνα τη μασίνα που βράζει και όπου

κλέβεις μπουκιές

απ’ του ίδιου του πατέρα σου τα χέρια και τα πόδια

μα να τες όμως σχηματίζουν πρόταση

που –κλαις με ξαφνική χαρά– θα σε σώσει

αν καταφέρεις να τη θυμηθείς

αργότερα! Αργότερα,

δε μείναν και πολλά εξόν ένα ύψιλον πράσινο ανοιχτό ταριχευμένο ανάμεσα πέταλο και δα –

μα αυτός τι πράμα σου σφουγγίζει μες στο μάτι;

Είναι η στιγμή που το ρίγος σταματά.

Το ρίγος είναι τέλειος υπηρέτης.

Το αμήν της ηρεμεί.

«Για την ακρίβεια», εξομολογείται σε μιά υποσημείωση, «ήτανε

τυπογραφικό αντί μαμμούθ.»

Με πονάει που το ακούω.

Αποχωρεί η πληγή εκ της σκηνής, που λένε.

Ας είναι αυτά τα τρία μεταφράσματα –καμωμένα την άνοιξη του 2007 και το καλοκαίρι του 2006– ένα καλωσόρισμα στην Ανν Κάρσον: προσκεκλημένη στο 1^ο Διεθνές Λογοτεχνικό Φεστιβάλ Τήνου, φτάνει στην Ελλάδα την ερχόμενη εβδομάδα.

* Στο εκτενές αφιέρωμα στην Κάρσον του τρέχοντος, 5^ου, τεύχους της ποιητικής (Άνοιξη-Καλοκαίρι 2010), ο Βασίλης Αμανατίδης μεταφράζει την εισαγωγή, τα παραρτήματα, και δεκαπέντε κεφάλαια.

[φωτ.: π.ι., τήνος, 2001]

10jun_iv

2010-07-18T21:57:00.003+03:00

18 εικόνες, όπως αυτή του jonny heimathafen

10jun_iii

2010-07-18T21:54:00.002+03:00

18 εικόνες - αυτή είναι του ludwig danner

10jun_ii

2010-07-18T21:45:00.002+03:00

18 εικόνες - όπως αυτή, της elif sanem karakoç

10jun_i

2010-07-17T21:08:00.001+03:00

18 εικόνες - αυτή, του yosigo

closed eyes portraits _ ii

2010-07-17T21:01:00.002+03:00

18 εικόνες - αυτή είναι της posartry

υπαίθρια συναυλία

2010-06-23T23:54:00.005+03:00

οι νυχτερίδες βγαίνουν

στο μενουέττο

ημιτελές

το φεγγάρι παριστάνει την πανσέληνο

μέχρι να ξεμυτίσει εντελώς από τα σύννεφα

[φωτ.: π.ι., 22.vi.2010]

δανάη πάππα _ 'press es es' [25 & 26 ιουνίου, 'ροές']

2010-06-16T20:26:00.010+03:00

στα πλαίσια του 9ου φεστιβάλ χορού του σωματείου ελλήνων χορογράφων, μια σόλο χορογραφία διάρκειας 7’: press es es

χορογραφία/εκτέλεση: δανάη πάππα
μουσική: erik nyström
λόγος: έλενα κουκόλη
φωτογραφία: δήμητρα κόφτη
με ευχαριστίες στους: olenka fedyuk, dimitri saran, νατάσσα αβρά

θέατρο 'ροές' (ιάκχου 16, γκάζι, τηλ: 210 3474312 | 210 3479426)

παρασκευή 25 ιουνίου στις 22.00 & σάββατο 26 ιουνίου στις 20.00

[μιά προηγούμενη δουλειά της, εδώ]

10may_viii

2010-06-03T16:28:00.004+03:00

και η τελευταία, όγδοη, επιλογή γιά τον μάιο 2010: 18 εικόνες 14 φωτογράφων, όπως του panaef

10may_vii

2010-06-03T16:18:00.006+03:00

η έβδομη επιλογή του μαΐου 2010: 18 εικόνες 14 φωτογράφων - ανάμεσά τους και η nyulia

10may_vi

2010-06-03T16:08:00.003+03:00

η έκτη επιλογή του μαΐου 2010: 18 εικόνες 15 φωτογράφων - όπως του ubik14